از نيمه مرداد ماه تا اوايل پاييز بازار ميوه انجير داغ است، آنهايي كه در گوشه و كنار باغ و مزارعشان يا در حياط خانهشان اين درخت زيبا و بهشتي را دارند، از چيدن و مصرف آن لذت ميبرند.
انجير از خانواده توت و نام علمي درخت آن فيكوس (Ficus) و داراي 800 گونه است كه بيشتر وحشي يا زينتي هستند، مانند درخت كاتوچو (فيكوس الاستيكا) كه هم زينتي است و هم صنعتي و نوع زينتي آن در تزئينات و به عنوان گياه آپارتماني كاربرد دارد.
خداوند در ابتداي سوره مباركه تين به انجير و زيتون قسم ياد كرده است و اين سوگند پرمعنا و قابل تاملي است، همچنين احاديث و روايات زيادي درباره فوايد خوردن انجير آمده است تا حدي كه امام رضا (ع) ميفرمايد:« انجير بوي بد دهان را ميبرد، رويش موي سر را زياد ميكند و محكمكننده استخوان است و با وجود انجير ديگر احتياج به دارو نيست»
انجير معمولا از سال چهارم تا 20 سالگي ميوه ميدهد، وطن اصلي درخت انجير نواحي مديترانه و آسياي غربي بوده و از آنجا به سوريه و فلسطين اشغالي برده شده است، يهوديان قديم نيز درخت انجير را ميشناختند و از يك نوع انجير كه فيكوس سيكوروس نام دارد در توارت ذكر شده است، يونانيان قديم نوع اصلاح شده اين درخت را با نام انجير آتيك (Attic) ميشناختند و روميها اين درخت را با معتقدات مذهبي خود مخلوط كرده آن را نشانه سعادت و پيشرفت روز افزون ميدانستند.
اين درخت به وسيله بذر، قلمه، پاجوش و پيوند تكثير ميشود، البته ازدياد با بذر به ندرت انجام شده و مخصوص مراكز تحقيقاتي است و قلمه بيش از ساير روشها براي تكثير آن كاربرد دارد.
اين ميوه بسيار مغذي هرچند مانند ساير ميوهها به صورت خام هم خورده ميشود اما در واقع غذاي لذيذ و كاملي است كه به قولي ميتوان دل سيري از آن در آورد و تا ساعتها گرسنه نماند.
به عقيده باستان شناسان، انجير نخستين محصول زراعي بشر در 11 هزار و 400 سال پيش بوده و اين ميوه پيازي شكل را ميتوان نخستين ميوه پرورش يافته به دست انسان دانست كه هزار سال قبل از زراعت گندم، جو و بنشن در خاورميانه كشت ميشده است. بررسيهاي محققان حاكي از آن است كه ميوه انجير بيش از 800 گونه مختلف دارد و در دو نوع خوراكي و غيرخوراكي ميرويد و انجيرهاي ازمير، معمولي و سان پدرو از انواع انجيرهاي خوراكي هستند.
علت شكلهاي مختلف ميوه انجير به دليل نوع آب و هوا است مثلا در نواحي مرطوب ميوه درشت و دم آن طويل ميشود اما مقدار شيريني ميوه كم است در هواي خشك و گرم دم ميوه كوتاه شده گاهي به كلي از بين ميرود اما اندازه ميوه كوچك و مقدار شيريني آن زياد است. تحقيقات پزشكان و محققان بر روي اين ماده غذايي بيانگر اين است كه انجير قند زيادي دارد، منبع خوب پتاسيم، منيزيم، كلسيم، فسفر و سرشار از ويتامين هايA، B، و C منبع غني فيبر غذايي است، در جلوگيري و رفع يبوست موثر است، رژيمهاي غذايي مانند رژيم كم چرب، كم سديم، پر فيبر، كاهش وزن و ديابتي از آن استفاده ميكنند.
انجير، سديم و چربي ندارد و بيشتر از ساير ميوهها املاح دارد، تعرق بدن را زياد ميكند و به همين دليل است كه حرارت بدن را كاهش ميدهد، چاقكننده است، ميتوان آن را با شير مخلوط كرد و در بين غذاها خورد، بهترين ميوه براي تميز كردن روده بزرگ و براي درمان ناراحتيهاي سينه خوب است، جوشانده انجير خشك در درمان سرماخوردگي موثر و غرغره كردن همين معجون گلودرد را برطرف ميكند، در درمان سرخك، مخملك، آبله، التهابات مجاري تنفسي، ذاتالريه، ذات الجنب، سياه سرفه، سوء هاضمه، آرتروز و درمان مفاصل بينظير است.
اين ميوه بهشتي ضد سرطان و برطرفكننده بيماريهاي پوستي است، براي كودكان بياشتها و ضعيف و كمخون داروي خوبي است. انجير خشك جزو مقويترين ميوههاي خشك و حاوي حدود 60 درصد شكر است، شيره سفيد رنگ انجير نيز براي درمان ناباروري و نيز تقويت مادراني كه نوزادشان را شير ميدهند، موثر است. زيادهروي در خوردن انجير هم مانند هر ماده غذايي ديگر براي سلامتي مضر است، بر اساس بررسيها و تحقيقات پزشكان خوردن بيش از اندازه انجير براي معده و چشم زيانآور و خنثيكننده آن هم كرفس است، براي بيماران مبتلا به قند، اختلالات معده و روده مضر است، زياده روي در مصرف آن سبب نفخ شكم و اسهال ميشود، براي كبدهاي ضعيف مناسب نيست و اين افراد ميتوانند انجير را با گردو بخورند.
ميوه انجير كه تهرانيها به آن آدينه هم ميگويند، درختي زيبا با برگهاي پنجهاي و سه تا پنج لوبياش در فصل تابستان با ميوههاي شيرين و بهشتياش خودنمايي ميكند. كشور ما هم به دليل موقعيت جغرافياي مناسب مانند استان فارس و شهرستان استهبان سهم عمدهاي در توليد انجير خشك در ايران و دنيا دارد، انجير استهبان ايران از نوع ازمير و در ارقام انجير سياه، سبز، شاه انجير و كشكي است كه به دليل صادرات آن، پرورش و نگهداري آن هم اهميت دارد.

مرداد ماه از ديرباز در ايران به ويژه مازندران به فصل انجيرپزان معروف است، زيرا در اين زمان است كه گرماي تابستان بيشتر خودنمايي ميكند و دور از دل بهار و چشم پاييز است، مردم گلوگاه از اواسط مرداد تا اواسط پاييز فرصتي دارند براي چيدن انجير. باغها، مزارع، حياط خانه و صحراهاي گلوگاه اين روزها پر از حضور مردمي است كه سلامي به اين درختان بهشتي ميدهند و سطل و سبد به دست تا جايي كه دستشان ميرسد ميچينند و بعد هم از اين درختان سبز و پهن برگ بالا ميروند تا ميوههاي مقوي و خوش خوراك آن را براي امرار معاش بچينند. جوانترها اغلب انجيرها را به شنبه بازار گلوگاه يا بازار روزهاي شهرهاي اطراف براي فروش ميبرند و آنها هم كه حوصله بيشتري براي تحمل آفتاب سوزان لب جاده دارند، سطلهاي پر از انجير را كنار خيابانهاي اصلي كه محل عبور مسافران است، رديف ميكنند و در فرصت كمي هم البته با قيمت مناسب به فروش ميرسانند. انجير گلوگاه انجير معروف ايران است كه طرفداران بسياري هم دارد اما نبود صنايعي كه بتواند آنها را به صورت خشك درآورد سبب شده تا به خوراك تازه معروف باشد، بازار روزهاي شهرهاي اطراف گلوگاه گاهي براي فروش انجير شهرخودشان از آن به نام انجير گلوگاه ياد ميكنند اما آنها كه سالهاست ميوه معروف اين شهر را خوردهاند راغب ميشوند تا خودشان به گلوگاه بروند و از آنجا انجير درجه يك و اصل را تهيه كنند. رئيس جهاد كشاورزي بهشهر و گلوگاه درباره امتيازات انجير گلوگاه به خبرنگار فارس گفت: درصد قند اين انجيرها بيشتر از مناطق ديگر و به دليل آب و هواي مديترانهاي و خاص آن است. غلامرضا قنبري اضافه كرد: درختان انجير گلوگاه بومي مازندران هستند و خود را با محيط گلوگاه به طور ارگانيك وفق داده و تبديل به بهترين نوع انجير ايران شده است. وي تصريح كرد: انجير گلوگاه كاملا طبيعي است و به هيچ وجه سمپاشي روي آن انجام نميشود و همين امتيازات خوب آن است كه سبب شده به صورت اوماتيك اشتغال موقت ايجاد كند. اين مسئول با بيان اينكه انجير در گلوگاه به صورت متمركز مانند ساير ميوهها نبوده و بيشتر تك درختي است، گفت: البته اخيرا كشاورزان آن را در حاشيه مزارع و يا داخل مزارع شان از طريق قلمه ميكارند اما مصرف بيشتر آن تازهخوري است كه باز هم منبعي براي امرار معاش محسوب ميشود. قنبري درباره خصوصيات بارز انجير گلوگاه گفت: درصد قند اين ميوه بومي بالاست، با وجود عدم استفاده از سموم سفيد است، خوش خوراك و از انجيرهاي مرغوب ايران محسوب ميشود. در حال حاضر هر كيلو انجير گلوگاه در بازار گلوگاه و شهرهاي اطراف هزار تا هزار و 500 تومان و در جادههاي اصلي هزار و 500 تا 2 هزار تومان فروخته ميشود. ----------------------------------------------------------- گزارش: آزاده بابانژاد خبرنگار فارس در بهشهر و گلوگاه
|